Hamd alemlerin Rabbi Allah’a, salat ve selam gönderilmiş bütün nebilere olsun. Bundan sonra; Nebi sallallahu aleyhi ve sellem sakal iligili ashabına emir vermiş kesin bırakılmasını kendi doğal hali üzerine kalmasını emiretmiştir, Usulde bir kaidedir “Vacibğine mani bir delil bulunmadıkça, emir sığası, vacib ifade eder” kaidesi vardır. İlk dönem ehli sünnin alimleri ve dort mezhep imamı Sakal tıraşının haram olduğuna ve tıraş olanın günahkar olup, fasık olduğu görüşünde icma etmişlerdir. Tercih edilmiyen görüşler ise Nebi sallallahu aleyhi ve sellem’in emrine aykırıdır, ve zanda ve hevaya tabi olmaktan ibrettir. . Sakal müstehab bir sünnettir demeleri cahillerin bir safsatasıdır, sakal sünnetle ile farz kılınmıştır ilim ehli bu konuda icma etmiştir. Nebi sallallahu aleyhi sellem bir şeyi teşri edip farz veya haram kılabilir. Allah Teala şöyle buyurmuştur: ولايحرمون ما حرم الله ورسوله
“Allah ve Resulünun haram kıldığını saymayan..”(Tevbe 29
عن ابن عمر عني نبي صلى الله عليه وسلم قال خالفو المشركين وفرواللحى واحفو الشوارب وكان ابن عمر إذا حخ او اعتمر قلض على لحيته فما فضل أخذه
Sahih buhari genlen sahih hadiste: “İbn Umer radiyallahu anh dan Nebi sallallahu aleyhi sellem şöyle buyurmuştur: “Müşriklere muhalefet ediniz. Sakaları bırakın bıyıkları kesin.”(Buhari 5892 Müslim 601sahih)
Başka bir senetle Buhari de: İbn Umer radiyallahu anh dan dedi ki: “Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Bıyıkları kesiniz, Sakaları da salıveriniz.”(Buhari 5893 Tirmizi 2763 sahih)
Muslim de gelen hadiste: Malik b.
Enes ten tahdis etti.. İbn Umer radiyallahu anh Nebi sallallahu aleyhi sellem den: “Müşriklere muhalefet edin, Bıyıkları kesin sakaları uzatın diye emretti” buyurduğu nakletti.”( Müslim 600 Ebu Davud 4199 Nesai 3764 Tirmizi 2764 sahih)
Buharide gelen rivayette; Ma’mer şöyle ded: “Habbab radiyallahu anh “Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem öğle ve ikindi namazlarında bir şeyler okuyor muydu?” dedik. Habbab radiyallahu anh: “Evet dedi. Biz: “Rasulullah okuduğunu nasıl biliyordunuz?” dedik. Habbab radiyallahu anh: “Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in sakalın hareketinden anlardık.”ded.”(Buhari 759 İbn Mace 826 Ahmed Musned 5/1o96/395 İbn Huzeyme 505 sahih)
Buhari de gelen hadiste ise Nebi sallallahu aleyhi ve sellem’in sakalının uzatmış ve yanlardan almadğını için sahabe namaz kılaren arkasın da namaz kılanlar sakalını hareket etmesinde dolaya kur’an okuduğunu anlamışlardır.
Müslimde gelen hadiste ise sakal bırakmanın fıtrattan olduğu kesin bir emir olduğu açıkça beyen edilmiştir: Aişe radiyallahu anh dedi ki: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Şöyle buyurdu: “On şey fıtrattandır: Bıyıkları kesmek, sakaları bırakmak, misvak kullanmak, burura su çekmek, tırnakları kesmek, parmak eklem ve boğumlarını yıkamak, koltuk altlarını yolmak, etek tıraşı olmak, ve temizlenirken su kullanmak. Zekeriya dedi ki: Mus’ab Onuncusunu unuttum. Ancak o mazmaza olmalıdır. Kuteybe şunu ekledi: veki dedi ki: Temizlenirken su kullanmak istinca yapmak demektir.”(Müslim 603 sahih Ebu Davud 53; Tirmizi, 2757; Nesai 5055; İbN Mace 293 sahih)
Başka bir rivayet; Ebu Hureyre radiyallahu anh dan Nebi sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu; Fıtran beş şeydır yada beş şey fıtrattandır; Sünnet olmak, etek tıraşı olmak, tırnakları kesmek, Koltuk altlarını yolmak ve bıyıkları kısaltmak.”(Buhari 5889; Müslim, 257; Ebu Davud, 4198; İbn Mace, 292 sahih)
Yine Ebu Hureyre radiyallahu anh der ki: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Bıyıkları kısaltıp sakaları bırakın” buyurdu.”(Tirmizi 1752 Ahmed Musned 20613 sahih)
Ebu Hureyre radiyallahu radiyallahu anh dan Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Şöyle buyurdu: “Bıyıkları kısaltıp sakaları bırakın. (Saç ve sakalardaki) Beyazları rengini değiştirin, Yahudi ve Hristiyanlare benzemeyin.”(Ahmed Musned 20614 sahih
Kisra’nın Nebi sallallahu aleyhi ve sellem gönderdiği iki elçinin ikisi de sakallarını kesmiş, Bıyıklarını da ise uzatmışlardı. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem huzuruna gelen bu adamların yüzlerine bakmak istemedi onlara “yazıklar olsun, size bunu kim emretti?” di,, çıkıştı. Onlar da “Bize bunu Rabbimiz (yani Kisra) emretti dediler. Bunun üzerine Rasulullah sallallahu aleyhi ve selem m şöyle buyurdu: “Fakat Rabbim bana sakalımı uzatmayı , ve bıyığımı kısaltmamı emretti. ” (İbn Cerir et-Taberi Hasen)
Zeyd b. Erkam radiyallahu anh dan Nebi sallallahu aleyhi ve sellem Şöyle buyurdu: “Bıyığını kısaltmayan bizden değildir.”(Tirmizi 2761 Ahmed Musned 20606 sahih)
İbn Batta el Ukberi rahimehullah der ki: “Nebi sallallahu aleyhi ve sellem sakalları uzatmayı, bıyıkları da kazamayı emretmiştir. Sakalın yanlarından alması Bıyığın uzatması da bid’atlerdendir.
Adamın izarını ki bu şalvardır topuklarına sarkması da bid’atlerdendir.” (El-İbanetu’s-Suğra)
وأمر صلى الله عليه وسلم بإعفاء اللحى وإحفاء الشورب
او يأ خذ من عا رضيه
اويطول شاربه
ان يسبل الرجل ازاره وهو السراويل علىعقبيه
Bıyıkların kesilip sakalın salıverilmesi ve ona gereken özenin gösterilmesi teşvik mahiyetinde çok sahih hadis gelmiştir. Çünkü sakalın uzatılması bir güzellik göstergesidir, ama günümüzde pek çok kimse işi tersine çevirmişler, bıyıklarını uzatıp sakallarını kesmeye yada kısaltmaya Yönelmişlerdir. Bütün bu haller salıverilmesinin gerektiğinde dair gelmiş sünnete ve emirlere aykırıdır. Bunlardan biri de Ebu Hureyre radiyallahu anhın naklettiği şu hadistir: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem “Bıyıkları kesiniz Sakaları bırakınız ve mecusilere muhalefet ediniz. “buyurmuştur.”(Müslim 260 sahih)
O halde Müslümanın bu nebevî hidayete tabi olup bağlı kalması, İslam düşmanlarına muhalefet etmesi kadınlara benzemekten uzak durması gerekir.
“Sakaları bırakın” yanı onları bırakın onlarda değişiklik yapmaya kalkışmayın. Buhari nin rivayettinde ise: “Veffiru” şeklindedir. Böylelikle bu kelimede “a’fu, evfu erhu, ercu, Veffiru” olmak üzere beş rivayet vardır Hepsinin anlamı ise sakallı kendi haline bırakın, şeklindedir. Hadisin hafızlarının getirdiği hadisin zahirinden anlaşılan budur. Mezhep alimlerimiz den ve onların dışındaki ilim adamlarından bir topluluğun Görüşü de bu şekildedir. Tercih edilen görüşe ise sakalı kendi haline bırakmak ve onu kesinlikle kısaltmaya kalkışmamaktır. Bıyık hakkında ise tercih edilen görüşe göre ise tıraş etmeyip dudağın kenarının görülmesini sağlayacak şekilde kısaltmaktır.” İlim ehli derki tercih edilen görüş sakala dokunmamaktır.”(Sahih-i Müslim Şerhi el- Minhac)
İbn Muflih Hanbeli rahmetullah der ki: “Kışinin sakalını salıp bırakması da sünnettir. Bir tutam bırakılmasının sünnet olduğu, fazlası alıp birakabileceği söylediği gibi “Evla olan ve tercih edilen görüş ise hiç dokunmamaktır” da denmiştir. İmam Ahmed rahmetullah birinci görüşü ifade etmiştir.”(El-Adabu’ş-Şeriyye)
Sakal bırakmanın hükmü: Sakal bırakmak baliğ bütün müslüman erkeklere farzdır. Bunu, bırakılmasını emrederek, kesilmesini kendi hali üzerine kalması ve kısaltılmasını yasaklayarak Nebi salla, aleyhi ve sellem farz olduğunu bildirmiştir. Cumhurun görüşüne göre sakalı bırakmak farz kesilmesi haramdır.İmam Ebu Hanife İmam Şafi İmam ahmed ibn hanbel imam Malik Allah razı olsun hepsinden dördünün görüşü de sakalı bırakmak farz kesilmesi haramdır demişerlerdir.İmamı Şafii rahimehullah sakalı tıraşın haram olduğunu söylemiştir.”(el-Umm) İbn Abdilber rahimehullah ta: “sakal tıraşının haram olduğunu ve bunu ancak kadınlara benzeyen kadınsı erkeklerin yaptığını belirtmiştir.”(Temhid) İbn Teymiyye rahimehullah derki: “Sahih hadislerde belirtildiği üzere sakal tıraşı haramdır. Kimse mübah görmemiştir.”(İhtiyaratu’l- İlmiyye) Sakalı bir kabza yanı tutamdan aşağısnı kısaltmak ise mekruhtur çırkın bir bidattır. Avam arasında sünnet sakal bir tutamdır demeleri ise bazı ilimden nasibi olmayan, ve alim geçinen aslında olmayan onlara sadece iki görüşten birini söymeleri sebebi iledir. Diyanetin sakal kesmek mekruh kesen kişi ise bir günahkar değildir, fetvasi ise kendi takip ettikleri hanifi mezhebine bile aykırıdır hanifilerin cumhuru ise sakal kesmenin haram olduğu ve bırakılmasının farz olduğunu beyan etmişleridir. Allah Azze ve Celle’ye hamd, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’e, O’nun ailesine ve ashabına salat ve selam olsun.”
A Kadir Gören
